Hamzah dalam Tradisi Ke‘ilmuan Bahasa Jawi

Tulisan bersama MUHAMMAD SYUKRI ROSLI dan MUHAMMAD AMIR ASHRAF ROSDIN

AJM (Cetakan pertama, 2023)
116 halaman termasuk Indeks

RM35.00

In stock

Hamzah dalam Tradisi Ke‘ilmuan Bahasa Jawi membahathkan perihal huruf Hamzah (ء), satu huruf istimewa dalam tradisi ke‘ilmuan Bahasa Jawi. Permasalahan yang cuba dirungkai oleh penulis meenrusi risalah ini adalah berkenaan huruf Hamzah selepas sistem ejaan Jawi “disempurnakan” dan diberi gelar Jawi Baru. Menurut penulis, khususnya dalam perihal perkataan yang mempunyai huruf Hamzah, terdapat kejanggalan yang amat perlu diperhati, dengan sebenar-benar perhati! “Kesempurnaan” Jawi yang ingin dikedepankan oleh Jawi Baru menetapkan bahawa terdapat tiga jenis Hamzah sahaja, iaitulah: i. Hamzah tunggal (ء); ii. Hamzah di atas Alif (أ); dan iii. Hamzah di atas Yā’ tidak bertitik (ئ) yang dilambangkan untuk Hamzah di tengah-tengah perkataan bersambung, seperti ديئت (diet).

Walau bagaimanapun, terdapat suatu hal yang amat menghairankan ialah apabila ini telah menghasilkan bentuk persuratan Jawi yang tidak pernah disaksikan sebelum ini. Menurut cara fikir Jawi Baru, Hamzah di atas Alif (أ) ini dipakaikan kepada semua jenis tempat yang memerlukan Hamzah, termasuklah perkataan imbuhan pada serapan bahasa ‘Arab yang asal Hamzah pada kata akarnya berada di bawah Alif (إ). Contohnya untuk perkataan إسلام, إحسان, إيمان, dan إخلاص.

Melihat gejala sebegini, penulis mengenalpasti bahawa ia berpunca daripada tiga akar permas’alahan, iaitulah: (i) Penyempitan ma’na Jawi daripada “bahasa” kepada “tulisan”, yang asalnya disebabkan oleh; (ii) Perubahan cara fikir ‘ilmu Bahasa Jawi yang menyeluruh kepada hanya sejuzu‘ ‘ilmu eja-mengeja Jawi, yang puncanya di‘aqibatkan oleh; (iii) Terputusnya daripada tradisi ke‘ilmuan sejati dan sejadi dengan akar peradabannya dan dasar pandangan ‘alamnya sendiri.

Lebih malang lagi, gejala dan akar-punca permas’alahan ini berlaku pada pentas pendidikan arus perdana, baik di peringkat rendah, menengah dan tinggi, hingga menyebabkan berlakunya kitaran kekeliruan yang berterus-terusan. Sehingga. mana kitaran ini tidak dirungkai daripada akar permas’alahannya itu, sehingga itulah perbahathan Jawi gagal diperhatikan dengan sebenar-benar haqiqatnya. Jika sesuatu itu tidak diperhatikan sebenar-benar haqiqatnya, maka sempit dan ceteklah kefahaman, kesimpulan dan ke’ilmuan seseorang tentangnya.

Muqaddimah
Pengemalan
Fa’idah
Permas’alahan
Usul

1. Kerangka Ke‘ilmuan Bahasa Jawi
Matlamat dan Qa‘idah
Naskhah Ruju‘kan

2. Ta‘rif Hamzah
Hamzah dalam ‘Ilmu Bahasa ‘Arab
Hamzah dalam ‘Ilmu Bahasa Jawi
Ta‘rif dan Faham Hamzah

3. Bentuk Hamzah dalam ‘Ilmu Huruf Jawi
Bunyi Alif Benar
Pada Paruh Awal Kata Tunggal
Pada Paruh Tengah Kaua Tunggal
Pada Paruh Akhir Kata Tunggal
Hamzah Pada Bunyi Berkait Renggang
Naskhah yang Meletakkan Huruf Hamzah Pada Bunyi Berkait Renggang
Naskhah yang Tidak Meletakkan Huruf Hamzah Pada Bunyi Berkait Renggang
Huruf Hamzah Pada Naskhah Bercetak
Huruf Hamzah Jawi

4. Hamzah dalam ‘Ilmu Tanggaman Jaws
Hamzah Pada Awal Paruh Kata Akar Bertemu Tanggaman Hadapan
Hamzah Pada Akhir Paruh Kata Akar Bertemu Tanggaman Belakang
Pindah dan Hidup Alif
Asal Tanggaman Belakang -an
Hamzah Dibubuh di atas Alif (أن) untuk Tanggaman Belakang -an
Hamzah Dibubuh Bertenggek di Sebelah Alif (ـاءن) untuk Tanggaman Belakang -an
Hamzah Dibubuh di atas Rumah Alif Maqṣūrah (ئن) untuk Tanggaman Belakang -an
Tanggaman Belakang -an dengan Kata Akar Berpadu
Hamzah Dibubuh di atas Yā Bertitik (ئ) untuk Tanggaman Belakang -i
Hamzah Dibubuh di atas Rumah Alif Maqṣūrah (ئي) untuk Tanggaman Belakang -i
Tanggainan Kata Serapan ‘Arab

5. Hamzah dalam ‘Ilmu Jalan Bahasa Jawi
Hamzah pada Kata Nama
Gantinama
Nama Terbitan
Hamzah pada Kata Perbuatan
Hamzah dalam Sendi Kata

6. Hamzah dalam ‘Ilmu Gubahan Ma‘na Bahasa Jawi
Ma‘na Memperbanyak dan Menguwwat
Ma‘na Serbaneka
Pema‘naan dan Penyuratan

7. Hamzah dalam ‘Ilmu Mengarang Jawi

8. Rupa Taip Hamzah dalam Penggunaannya Masa Kini
Qa’idah Menaip bentuk istimewa Hamzah pada Pelantar MacOS
Qa’idah Menaip bentuk istimewa Hamzah pada Pelantar Windows

9. Kesimpulan

Lampiran I: Bunyi-bunyi Melayu
Lampiran II: Hamzah dalam Kitāb Pengetahuan Bahasa

Dattar Ruju‘kan

Weight0.21 kg
Dimensions21.5 × 13.9 × 0.9 cm
Author(s)

,

Format

Language

Script

Jawi, Roman

Publisher

Year Published

Reviews

There are no reviews yet

Only logged in customers who have purchased this product may leave a review.